Niên đại: Thế kỷ X

Xuất xứ: Phong Lệ, Đà Nẵng

Kí hiệu: BTC 84

Chất liệu: Sa thạch

Tác phẩm thể hiện Siva trong hình thức Nataraja (vua khiêu vũ). Đây là hình thức biểu trưng cho quyền năng tuyệt đối và là biểu hiện hoàn hảo nhất về thần Siva. Nataraja có nguồn gốc từ chữ Phạn: “Nata” là khiêu vũ và “Raja” là vua.

Theo Ấn Độ giáo, ở cuối mỗi chu kỳ vũ trụ, Thần Siva là Nataraja sẽ thực hiện các vũ điệu thần thánh của mình để hủy diệt vũ trụ cũ không còn sức sống, chuẩn bị cho quá trình sáng tạo ra vũ trụ mới. Hai hình thức phổ biến của khiêu vũ Nataraja là Tandava – điệu nhảy dữ dội, bạo lực kết hợp với hủy diệt và Laysya – khiêu vũ nhẹ nhàng, gắn với tái sinh, sáng tạo. Laysya được thực hiện sau Tandava, với sự đáp ứng của người phối ngẫu là Nữ thần Parvati. Thực chất, Tandava và Laysya là hai mặt bản chất của Siva – phá hủy để tái sinh và sáng tạo.

Hình tượng Siva Nataraja đang thực hiện điệu múa Tandava trong điêu khắc đá Champa được thể hiện trong tư thế hình thể hình chữ S rất mềm mại, uyển chuyển. Thần mặc bộ trang phục đặc biệt với chiếc Sampot có ba vạt, một vạt phía trước và hai vạt phía sau gấp nếp hình zic-zắc, đeo thêm vòng trang sức phía ngoài được trang trí năm miếng lá (có lẽ bằng kim loại quý). Bên dưới có sáu người rắn Naga, xuất hiện từ đại dương, chắp tay chiêm ngưỡng điệu múa thiêng của Siva; và một ban nhạc gồm hai ca sĩ và hai nhạc công. Một nhạc công sử dụng đàn thụ cầm (harp), còn người kia chơi một bộ trống gồm ba cái trông giống trống Gineng của người Chăm ngày nay.

Hiện vật từng được đưa đi trưng bày tại bảo tàng Guimet (Pháp) năm 2005 và bảo tàng Mỹ thuật Houston (Mỹ) năm 2009.