Khởi nguồn hình thành (Cuối thế kỷ XIX – 1915)
Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng khởi đầu từ bộ sưu tập các hiện vật điêu khắc Chăm do những người yêu thích nghệ thuật khảo cổ, đặc biệt là các học giả thuộc Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO) thu thập từ cuối thế kỷ XIX tại Đà Nẵng, Quảng Nam và các tỉnh lân cận.
Năm 1902, đề án thành lập một bảo tàng chuyên đề điêu khắc Chăm tại Tourane (tên gọi Đà Nẵng thời thuộc Pháp) được nhà khảo cổ học lỗi lạc Henri Parmentier khởi xướng. Năm 1915, tòa nhà bảo tàng đầu tiên chính thức được khởi công xây dựng trên một gò đất cao râm mát ven bờ sông Hàn thơ mộng.
Kiến trúc và các mốc phát triển lịch sử
Tòa nhà bảo tàng được thiết kế bởi hai kiến trúc sư người Pháp là Delaval và Auclair, lấy cảm hứng từ những đường nét kiến trúc tháp Chăm truyền thống kết hợp hài hòa với phong cách biệt thự Gothic châu Âu cổ điển. Điểm đặc trưng là mái vòm hình tháp nhọn, các ô cửa sổ đón gió và ánh sáng tự nhiên rọi rực rỡ lên những pho tượng sa thạch cổ kính.
- Năm 1919: Khánh thành tòa nhà đầu tiên, chính thức mở cửa đón khách tham quan với tên gọi “Musée de Tourane”.
- Năm 1936: Bảo tàng được mở rộng thêm hai khối nhà cánh gà mới với sự tham dự khánh thành của Henri Parmentier.
- Năm 2002: Xây dựng khối nhà trưng bày 2 tầng hiện đại phía sau, mở rộng thêm gần 2.000m² diện tích trưng bày.
- Năm 2016: Dự án nâng cấp, trùng tu toàn diện theo chuẩn quốc tế, bố trí hệ thống chiếu sáng mỹ thuật tôn vinh các Bảo vật Quốc gia.